Deport edilen bir yabancının, kendi isteğiyle başka bir ülkeye gönderilmesini talep etmesi mümkündür ancak bu her zaman kabul edilen bir durum değildir.
Yabancı uyruklu bireylerin Türkiye'de yasal kalış şartlarını ihlal etmesi ya da kamu düzenini tehdit eden durumlarla karşı karşıya kalınması durumunda, Göç İdaresi tarafından alınan deport (sınır dışı etme) kararları oldukça ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Bu karar sonrasında bireylerin kafasında en çok beliren sorulardan biri, “Hangi ülkeye gönderileceğim?” ya da “Gitmek istediğim ülkeyi seçebilir miyim?” sorusudur. Bu makalede deport edilen kişilerin hangi ülkeye gönderileceği süreci ve bu süreçte kişinin herhangi bir seçim hakkı olup olmadığı ele alınacaktır.
Deport edilen bir yabancının, kendi isteğiyle başka bir ülkeye gönderilmesini talep etmesi mümkündür ancak bu her zaman kabul edilen bir durum değildir. Genel kural, kişinin vatandaşı olduğu ülkeye sınır dışı edilmesidir. Eğer kişinin vatandaşı olduğu ülkeye dönüşü mümkün değilse, bu durumda kişinin daimi olarak ikamet ettiği başka bir ülkeye veya gidebileceğini ispatladığı üçüncü bir ülkeye gönderilme imkânı gündeme gelebilir. Ancak Türkiye Cumhuriyeti, gönderilecek ülkeyi belirlerken kişinin güvenliğini, vatandaşlık durumunu, pasaport veya seyahat belgesini, vize durumunu ve o ülkenin kabul edip etmeyeceğini dikkate alır.
Bazı durumlarda bireyin kendi rızasıyla başka bir ülkeye dönmeyi talep etmesi mümkündür. Bu durumda kişi, sınır dışı sürecinde geri gönderileceği ülke olarak kendi belirttiği ülkeyi talep edebilir. Ancak bu ülkenin kendisini kabul edip etmeyeceği, bu talebin yerine getirilip getirilmeyeceği açısından belirleyici olur. Detaylı bilgi için Arnavutköy Göç İdaresi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Deport kararı alındıktan sonra, kişi genellikle Geri Gönderme Merkezi adı verilen geçici barınma yerlerine alınır. Bu merkezlerde bireyin sınır dışı süreci hazırlanır; belgeler tamamlanır, ulaşım ayarlanır ve gönderileceği ülke netleştirilir. Kişi bu merkezdeyken bazı haklara sahiptir: avukatla görüşme, aile üyeleriyle iletişim kurma, sınır dışı kararına itiraz etme gibi. Ancak kişinin hangi ülkeye gönderileceği konusu, devletin resmi prosedürlerine tabidir ve tamamen bireyin isteğine bırakılmaz. Uygulamalarla ilgili güncel bilgiye Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bazı bireyler, resmi deport kararını beklemeden “gönüllü geri dönüş” yolunu tercih edebilir. Bu, hem kişi açısından daha az stresli bir süreç olur hem de devlet açısından daha hızlı ilerleyen bir prosedür sağlar. Gönüllü geri dönüşlerde birey, gitmek istediği ülkeyi belirleyebilir. Ancak yine bu ülkenin kendisini kabul etmesi, pasaport ve vize işlemlerinin uygunluğu gibi şartlar aranmaktadır. Bu konudaki işlemler genellikle Göç İdaresi İl Müdürlükleri üzerinden yürütülür. İstanbul Anadolu yakasında ikamet edenler için Tuzla Göç İdaresi iletişim bilgilerine ulaşarak destek alabilirler.
Deport kararı uygulandığında, bireyin vatandaşı olduğu ülkeye gönderilmesi öncelikli tercihtir. Bu mümkün değilse, kişinin uzun süreli ikamet ettiği ülke ya da seyahat belgesi olan başka bir ülke dikkate alınabilir. Türkiye, bireyin sınır dışı edileceği ülkenin güvenli olup olmadığını da değerlendirmektedir. Yani savaş, iç karışıklık, insan hakları ihlalleri gibi sebepler varsa, bu ülkeye gönderilme ihtimali düşer. Bireyin sınır dışı sürecine dair detaylı bilgi alabileceği yerlerden biri de Tuzla Geri Gönderme Merkezidir.
Deport kararı verilen bir kişi, kendi ülkesine gönderilmek üzere işlem görür. Ancak bazı özel durumlarda kişinin farklı bir ülkeye gönderilme talebi de dikkate alınabilir. Bu taleplerin kabulü, birçok idari ve diplomatik faktöre bağlıdır. Dolayısıyla bireylerin bu süreci hukuki destek alarak ve resmi kurumlarla doğrudan iletişime geçerek yürütmesi, hak kaybı yaşamamaları açısından büyük önem taşır.